काठमाडौं । मुगुका हरिकृष्ण शाहीको हत्या भएको १६ वर्षपछि प्रहरीले घटनाको रहस्य उजागर गर्दै अभियुक्तहरूलाई कानुनी दायरामा ल्याएको छ। लामो समयसम्म अनुसन्धानको कुनै ठोस प्रगति नभएको यो प्रकरण जिल्ला प्रहरी कार्यालय मुगुले पुनः अनुसन्धान थालेपछि निष्कर्षमा पुगेको हो।
मुगु प्रहरीको यो सफलता केवल एउटा हत्या प्रकरणको अनुसन्धान टुंग्याएको घटनामा सीमित छैन। यसले वर्षौंदेखि थन्किएका र ‘कोल्ड केस’ का रूपमा रहेका अन्य चर्चित घटनाहरू पनि सुल्झिन सक्ने आशा जगाएको छ। यही कारण अहिले प्रश्न उठ्न थालेको छ- हरिकृष्ण शाही हत्याकाण्ड खुल्यो, अब नेपालका अन्य चर्चित रहस्यहरूको पालो कहिले आउला ?
नेपालमा दशकौं बित्दा पनि निष्कर्षमा पुग्न नसकेका थुप्रै आपराधिक तथा रहस्यमय घटनाहरू छन्।
तीमध्ये सबैभन्दा चर्चित घटनामा २०७५ सालमा कञ्चनपुरकी किशोरी निर्मला पन्तको बलात्कारपछि हत्या भएको प्रकरण पर्छ। घटनाले देशव्यापी आन्दोलन र बहस जन्मायो। विभिन्न अनुसन्धान टोली गठन भए, प्रहरी अधिकारी फेरिए, सरकारी छानबिन समितिहरू बने। तर आठ वर्ष बित्न लाग्दा पनि वास्तविक अपराधी को हो भन्ने प्रश्नको उत्तर अझै भेटिएको छैन।
त्यस्तै यसअघि २०३७ सालमा पोखरामा भएको नमिता-सुनिता-निरा हत्याकाण्ड पनि नेपालकै सबैभन्दा चर्चित अनसुल्झिएका घटनामध्ये एक मानिन्छ। विद्यालयबाट घर फर्कने क्रममा बेपत्ता भएका दुई किशोरीको पछि हत्या भएको अवस्थामा शव फेला परेको थियो। घटनाले त्यतिबेला देशव्यापी चर्चा पाएको भए पनि वास्तविक अपराधीबारे स्पष्ट निष्कर्ष आउन सकेन।
त्यसैगरी २०५८ सालको दरबार हत्याकाण्ड अर्को बहुचर्चित रहस्य हो। सरकारी छानबिनले घटनाको निष्कर्ष प्रस्तुत गरे पनि त्यसबारे उठ्ने प्रश्न र बहस पूर्ण रूपमा समाप्त भएका छैनन्। दरबारभित्र भएको सामूहिक हत्याकाण्डबारे विभिन्न कोणबाट चर्चा हुने क्रम आज पनि जारी छ।
यस्तै, नेपालका चर्चित मानवशास्त्री डोरबहादुर विष्ट २०५२ सालमा जुम्लाबाट रहस्यमय रूपमा बेपत्ता भएका थिए। नेपालको समाज, संस्कृति र विकासबारे महत्वपूर्ण अध्ययन गरेका विष्ट अचानक सम्पर्कविहीन बनेपछि उनको खोजीका लागि विभिन्न प्रयास भए। तर उनी जीवित छन् वा मृत्यु भइसकेको छ भन्ने विषय आजसम्म रहस्यकै गर्भमा छ।
यस्तै बेपत्ता व्यक्तिसम्बन्धी चर्चित घटनामध्ये छोरीमैयाँ महर्जन प्रकरण पनि एक हो। आर्थिक कारोबार र व्यक्तिगत सम्बन्धका विभिन्न पाटोसँग जोडिएको यो घटनामा अनेक अनुमान गरिए पनि उनको वास्तविक अवस्था सार्वजनिक हुन सकेको छैन। वर्षौं बितिसक्दा पनि परिवारले सत्यको प्रतीक्षा गरिरहेको छ।
अर्को द्वन्द्वकालीन घटनामध्ये अर्जुनबहादुर लामा अपहरण तथा हत्या प्रकरण पनि लामो समयदेखि चर्चामा छ। परिवारले निरन्तर न्यायको माग गर्दै आए पनि मुद्दा अझै टुंगोमा पुग्न सकेको छैन। यसलाई नेपालमा संक्रमणकालीन न्यायसँग जोडिएका प्रमुख घटनामध्ये एक मानिन्छ।
यी सबै घटनाहरूको प्रकृति फरक–फरक भए पनि एउटा समानता छ- पीडित परिवार अझै न्यायको प्रतीक्षामा छन्। समय बित्दै जाँदा प्रमाण नष्ट हुने, साक्षी हराउने र अनुसन्धान झन् जटिल बन्ने चुनौती हुन्छ। त्यसैले यस्ता मुद्दाहरूमा नयाँ तथ्य, आधुनिक प्रविधि र अनुसन्धानको इच्छाशक्ति निर्णायक बन्न सक्छ।
मुगुको हरिकृष्ण शाही हत्या प्रकरणले भने आशाको एउटा सन्देश दिएको छ। १६ वर्षसम्म रहस्य बनेको घटनाको अनुसन्धान पुनः सुरु गरेर प्रहरीले अभियुक्तहरू पहिचान गर्न सफल भएको छ। यही सफलताले देशभरका अन्य पुराना र बहुचर्चित मुद्दाका पीडित परिवारमा पनि न्यायप्रतिको अपेक्षा जगाएको छ।
अब प्रश्न यही हो- मुगुले १६ वर्ष पुरानो हत्या रहस्य खोल्न सक्छ भने नेपालका अन्य चर्चित अनसुल्झिएका रहस्यहरू कहिले सुल्झिनेछन् ? धेरैको चासो एउटै प्रश्नमा केन्द्रित छ- हरिकृष्ण शाही हत्या प्रकरणपछि अब नेपाल प्रहरीको अर्को सफल ‘कोल्ड केस’ कुन हुनेछ ?
