बाहिर बिहानको उज्यालो बिस्तारै फैलिँदै थियो। काठमाडौंको चिसो हावा चौकीको झ्यालबाट भित्र पस्दै थियो। प्रहरी वरिष्ठ नायब निरीक्षक (नाम परिवर्तन) अर्जुन खत्रीले टेबलमाथि राखिएको टोपी उठाए र एकछिन त्यसलाई हेरिरहे।
त्यो टोपी मात्र कपडा थिएन- त्यो जिम्मेवारी थियो, त्याग थियो, अनि कहिलेकाहीँ आफ्नै अस्तित्व हराउने एउटा बोझ पनि। ‘सर, चिया ल्याइदिऊँ?’ प्रहरी जवान (नाम परिवर्तन) रमेशले सोध्यो।
‘ल्याउ रमेश,’ अर्जुनले थकित स्वरमा भने।
चिया हातमा लिएर उनले झ्यालबाट बाहिर हेरे। सडकमा मानिसहरू आफ्नो दिन सुरु गर्दै थिए- कोही अफिस जाँदै, कोही कलेज, कोही पसल खोल्दै। सबैको आफ्नै जीवन थियो। तर अर्जुनलाई लाग्यो, उनको जीवन भने समयमै अड्किएको छ- ड्युटी र जिम्मेवारीको घेराभित्र।
उनको मोबाइल फेरि बज्यो। श्रीमतीको नाम देखियो। उनले केही क्षण फोन हेरिरहे, तर उठाएनन्।
रमेशले हेरिरहेको थियो- ‘सर, घरबाट होला नि…’
अर्जुनले गहिरो सास फेरे- ‘ड्युटीमा हुँदा घर सम्झनु राम्रो हुँदैन, रमेश।’
तर मनभित्र भने आवाज आयो- ‘कति समयसम्म?’
अतीतको झल्को
अर्जुनले त्यो दिन सम्झिए, जब उनी पहिलो पटक खाकी लगाएका थिए। उनका बुबा खुसीले आँखा रसाएका थिए।
‘तँ अब देशको रक्षक भइस्,’ बुबाले भनेका थिए।
त्यो दिन अर्जुनले सोचेका थिए- ‘म न्याय दिलाउनेछु, गलतसँग कहिल्यै सम्झौता गर्दिन।’
तर १५ वर्षपछि, उनले थाहा पाए कहिलेकाहीँ न्यायभन्दा आदेश ठूलो हुन्छ।
वर्तमानको चाप
त्यही बेला वाकीटकी बज्यो- ‘सहरको मुख्य चोकमा झगडा भएको खबर छ, तुरुन्त पुग्नु।’
अर्जुन टोली लिएर निस्किए।
त्यहाँ पुग्दा अवस्था तनावपूर्ण थियो। दुई समूहबीच झगडा, ढुंगा हानाहान, कराउने भीड।
‘सबै शान्त हुनुहोस्!’ अर्जुन कराए।
तर कसैले सुनेन।
अन्ततः बल प्रयोग गर्नुपर्यो। केहीलाई नियन्त्रणमा लिइयो।
त्यही क्रममा एक युवक करायो- ‘प्रहरीहरू सबै भ्रष्ट छन्! निर्दोषलाई समात्छन्!’
त्यो वाक्य अर्जुनको मुटुमा सिधै लाग्यो।
उनी एकछिन स्तब्ध भए।
‘के साँच्चै हामी यस्तै देखिन्छौँ?’ उनले मनमनै सोचे।
परिवार र पीडाको दूरी
साँझ चौकी फर्किएपछि उनले श्रीमतीलाई फोन गरे।
उताबाट श्रीमतीको कमजोर आवाज आयो- ‘बल्ल अब फोन गर्ने फुर्सद भयो?’
अर्जुन चुप लागे।
‘बाबुको ज्वरो बढ्दैछ… तिमी कहिले आउने?’
‘म… म आज आउन सक्दिन,’ उनले बिस्तारै भने।
उताबाट केही क्षण मौनता रह्यो, अनि फोन काटियो।
अर्जुनको हात काँप्यो।
उनले पहिलो पटक महसुस गरे- उनी केवल प्रहरी होइनन्, एक असफल बुबा पनि बन्न थालेका छन्।
माथिको दबाब
केही दिनपछि एउटा ठूलो केस आयो- प्रभावशाली व्यक्तिसँग जोडिएको।
अर्जुनले प्रमाण संकलन गरे, दोषी स्पष्ट देखिन्थ्यो।
तर राजनीति तहबाट आदेश आयो- ‘यो केस अलि स्लो गर।’
‘तर सर, प्रमाण त…’
‘अर्डर हो।’
डायरीमा उनले लेखे- ‘खाकी लगाउँदा म बलियो हुन्छु, तर कहिलेकाहीँ भित्रबाट टुटिरहेको महसुस हुन्छ। म न्यायका लागि लड्न आएको थिएँ, तर आज आदेशका लागि चुप लाग्न बाध्य छु।
के म अझै उही अर्जुन हुँ?’
त्यो रात अर्जुन निदाउन सकेनन्।
उनको भित्रको प्रहरी र बाहिरको प्रणालीबीच युद्ध चलिरहेको थियो।
टुट्ने बिन्दु
एक दिन फेरि एउटा घटना आयो- यसपटक एउटा बालक हराएको थियो।
अर्जुन आफैं खोजीमा निस्किए।
२४ घण्टा बिना आराम खोजेपछि बच्चा भेटिए- जिउँदै, सुरक्षित।
बच्चाको आमाले रोएर अर्जुनको खुट्टा समातिन्- ‘तपाईं भगवान हुनुहुन्छ सर!’
त्यो सुनेर अर्जुनका आँखा भरिए।
त्यो क्षणमा उनले फेरि आफूलाई भेटे- ‘सायद यही कारणले म अझै खाकीमा छु।’
अन्तिम अनुभूति
बिहान फेरि सुरु भयो। अर्जुनले ऐनामा आफूलाई हेरे- थकित अनुहार, तर आँखा अझै जीवित।
उनले टोपी लगाए र बिस्तारै रमेशलाई भने- ‘म पूर्ण छैन, यो प्रणाली पनि पूर्ण छैन। तर जबसम्म म यहाँ छु, म आफ्नो ठाउँबाट सही गर्ने प्रयास गरिरहनेछु।’
बाहिर साइरन बज्यो।
अर्को ड्युटी, अर्को चुनौती।
अर्जुन अघि बढे- मौन पीडा, अधुरा सपना र नटुटेको कर्तव्य बोकेर।
लेखक: सुजन पन्त (काल्पनिक कथा)
