काठमाडौं । नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीले प्रहरीको वास्तविक शक्ति कानुनी अधिकारमा मात्र नभई नागरिकको विश्वास र भरोसामा निर्भर रहने बताएका छन्।
प्रहरी निरीक्षक आधारभूत तालिमको १८४औँ समूहको दीक्षान्त समारोहलाई सम्बोधन गर्दै आईजीपी कार्कीले प्रहरी संगठनलाई प्रविधिमैत्री, पारदर्शी, व्यावसायिक र नागरिकप्रति उत्तरदायी बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका हुन्।
उनले व्यक्तिगत आग्रह, बाह्य प्रभाव र अनुचित दबाबबाट मुक्त भएर निष्पक्ष रूपमा कानुन कार्यान्वयन गर्न प्रहरी कर्मचारीलाई निर्देशन दिएका छन्। प्रहरीको जिम्मेवारी अपराध नियन्त्रण र अभियुक्त पक्राउमा मात्र सीमित नरही नागरिकलाई न्याय, सुरक्षा र सम्मानको अनुभूति दिलाउनु पनि रहेको उनको सन्देश छ।
निष्पक्षता र जवाफदेहितामा जोड
प्रहरीसँग कानुन कार्यान्वयन गर्ने अधिकार भए पनि त्यसको प्रयोग निष्पक्ष र जिम्मेवार ढङ्गले हुनुपर्नेमा जोड दिइएको छ। प्रहरीको विश्वसनीयता अधिकारको प्रदर्शनबाट नभई कानुनको न्यायोचित प्रयोग, पारदर्शी कार्यसम्पादन र सेवाग्राहीप्रतिको व्यवहारबाट स्थापित हुने सन्देश आईजीपी कार्कीले दिएका छन्।
प्रहरीका निर्णयप्रति नागरिकको असहमति हुन सक्ने भए पनि निर्णय प्रक्रिया निष्पक्ष र न्यायोचित हुनुपर्ने मान्यता महत्त्वपूर्ण रहेको छ। उजुरीमाथिको निष्पक्ष अनुसन्धान, पीडितप्रतिको सम्मान र गल्ती गर्ने कर्मचारीमाथिको जवाफदेहिताले नागरिकको विश्वास बलियो बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
प्रविधिमैत्री प्रहरी निर्माणमा जोड
साइबर तथा डिजिटल अपराध, अन्तरदेशीय अपराध र विपद् व्यवस्थापनका चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न प्रहरीको कार्यशैली समयानुकूल बनाउनुपर्नेमा पनि आईजीपी कार्कीले जोड दिएका छन्।
आधुनिक प्रविधि तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को प्रयोगमार्फत प्रहरी सेवा प्रभावकारी बनाउँदा व्यावसायिक विवेक, कानुनी मापदण्ड र मानवअधिकारको संरक्षणलाई समेत प्राथमिकता दिनुपर्ने सन्देश उनको सम्बोधनमा समेटिएको छ।
प्रविधिको प्रयोगले अपराध अनुसन्धान, सूचना विश्लेषण र सुरक्षा व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुर्याउन सक्ने भए पनि नागरिकको गोपनीयता र मौलिक अधिकारको संरक्षणलाई उत्तिकै महत्त्व दिनुपर्ने आवश्यकता छ।
संवेदनशील नागरिकप्रति विशेष ध्यान दिन निर्देशन
महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा अपाङ्गता भएका व्यक्तिसँग सम्बन्धित घटनामा विशेष संवेदनशीलता अपनाउन पनि आईजीपी कार्कीले निर्देशन दिएका छन्। पीडितकेन्द्रित सेवा, मानवीय व्यवहार र सम्मानजनक कार्यशैलीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको सन्देश छ।
प्रहरी कार्यालयमा सेवा लिन आउने नागरिकले सहज रूपमा आफ्ना समस्या राख्न पाउने, उजुरीको उचित सुनुवाइ हुने र आवश्यक संरक्षण प्राप्त गर्ने वातावरण निर्माण गर्नु नागरिकमैत्री प्रहरी सेवाका महत्त्वपूर्ण पक्ष हुन्।
दीक्षान्तपछि व्यवहारमा कार्यान्वयनको चुनौती
प्रहरी निरीक्षक आधारभूत तालिमको १८४औँ समूहका प्रशिक्षार्थीका लागि दीक्षान्त समारोह तालिम पूरा भएको औपचारिक अवसर मात्र नभई जिम्मेवारीको नयाँ चरण पनि हो।
कार्यक्षेत्रमा खटिएपछि उनीहरूले कानुनको कार्यान्वयनसँगै निष्पक्षता, अनुशासन, मानवअधिकार र नागरिकप्रतिको सम्मानलाई व्यवहारमा उतार्नुपर्नेछ।
आईजीपी कार्कीको सन्देशको मूल मर्म प्रहरीको संस्थागत शक्ति अधिकारको प्रदर्शनमा नभई त्यसको जिम्मेवार र न्यायोचित प्रयोगमा निहित छ भन्ने हो। यसको प्रभावकारिता प्रहरी कर्मचारीको दैनिक कार्यशैली, अनुसन्धानको निष्पक्षता, उजुरीको सुनुवाइ र सेवाग्राहीसँगको व्यवहारमा देखिनेछ।
नागरिकको विश्वासलाई संगठनको वास्तविक पुँजी बनाउने लक्ष्य हासिल गर्न नेतृत्वको प्रतिबद्धतासँगै प्रभावकारी अनुगमन, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको सुनिश्चितता आवश्यक हुन्छ।
प्रहरीको वर्दीसँग जोडिएको अधिकारले नागरिकलाई न्याय, सुरक्षा र सम्मानको अनुभूति दिलाउन सके मात्र संगठनप्रतिको विश्वास थप बलियो बन्न सक्छ।
